Udon to gruby, pszenny makaron, o średnicy nawet 6 mm. Podobnie, jak w przypadku wielu japońskich dań, udon ma swoje korzenie w kuchni chińskiej. Istnieje wiele alternatywnych historii dotyczących jego wprowadzenia na japońskie stoły. Według jednej z nich, udon miał zostać sprowadzony przez chińskiego buddyjskiego mnicha Kukaina na początku IX wieku.
Udon ma prosty, nieskomplikowany skład, a jego przygotowanie wymaga jedynie odrobiny siły, potrzebnej do wyrabiania dość twardego ciasta. Mąka, sól i ciepła woda (ok. 50°C) – to cała tajemnica japońskiego makaronu. Mąkę mieszamy z rozpuszczoną w wodzie solą i dokładnie zagniatamy. Masę wyrabiamy rozpłaszczając ciasto i ponownie zagniatając je w kulę. Po kilkukrotnym powtórzeniu czynności, zawijamy ciasto w bawełnianą szmatkę i pozostawiamy na 3-4 godziny. Następnie rozwałkowujemy masę i tniemy ją na paski szerokości kilku milimetrów. Gotujemy we wrzącej wodzie ok. 8 minut.
Delikatne, śliskie wstążki najczęściej spożywane są w aromatycznych zupach, które w zależności od pory roku podaje się na gorąco lub na zimno. Jednym z bardziej popularnych dań z grubym makaronem jest tempura udon na bazie delikatnego bulionu, do którego dodawana jest świeża tempura, czyli panierowane i smażone w głębokim oleju ryby, owoce morza, warzywa lub grzyby. Bardzo popularnym, choć mało tradycyjnym daniem jest również kare udon, japońska wersja curry, którą często można spotkać w barach szybkiej obsługi na ulicach wielkich miast. Według niektórych porównań, udon jest dla Japończyków tym, czym kanapka z szynką dla mieszkańców Europy.
Do typowych makaronowych dań należy także nabeyaki udon, czyli japoński jednogarnkowiec, przygotowywany w glinianym lub żeliwnym naczyniu. Dobór składników tej rozgrzewającej zupy zależy właściwie od wyobraźni i zasobów kucharza, jednak bazą dla jego kulinarnych kompozycji jest właśnie sycący makaron udon i aromatyczny bulion. Do gorących garnków trafiają grzyby, warzywa i mięsne kawałki. Charakterystycznym dopełnieniem nabeyaki udon jest jajko wbijane bezpośrednio do wrzącej zupy.
Wbrew zachodnim wyobrażeniom, mączne dodatki stanowi istotny element codziennej japońskiej diety. Makaron udon to obok gryczanego soba i cieniutkiego somen, jeden z podstawowych japońskich makaronów, który bardzo często pojawia się w tradycyjnych zupach i smażonych na szybko daniach. By nie narazić się na towarzyskie faux-pas, podczas ich spożywania należy pamiętać, że do jedzenia makaronu używa się pałeczek, a łyżką wyjada się tylko płynną część potrawy.